Kupuacu: co to za owoc i dlaczego jest zdrowy?

Egzotyczny owoc kupuacu był znanym przysmakiem tubylców Amazonii jeszcze przed pojawieniem się tam białego człowieka. Wtedy też zaczęto go celowo uprawiać, aby nie zbierać go w dżungli.

Ciekawa historia wiąże się z nazwą tego owocu. Mimo że rośnie on tylko w Ameryce Południowej i jest uważany za jeden z najdroższych owoców, przedsiębiorczy Japończycy najpierw opatentowali nazwę owocu, a potem uzyskali patent na czekoladę z nasion tego owocu. W odpowiedzi Brazylijczycy ogłosili kupuacu swoim narodowym skarbem i obchodzą nawet jego dzień. Tak to teraz wygląda: owoc brazylijski, a marka japońska.

Co to za owoc

Ten niezwykły owoc rośnie na drzewie Kupuacu, czyli, jak nazywa się je naukowo — Teobromie wielkokwiatowej (łac. Theobroma grandiflorum). W naturze wysokość tego giganta może sięgać 20 metrów, a obwód pnia - pół metra. Na plantacjach uprawiane drzewo stało się znacznie niższe i nie rośnie powyżej 5 m. Może to wynikać z tego, że roślina nie znosi bezpośredniego słońca i zaczyna tracić liście, dlatego trzeba albo uprawiać obok wyższe rośliny, albo przykrywać Teobromę specjalną siatką. Zaczęto więc hodować odmiany o niższych drzewach.

Sam pień ma niezwykłą budowę. Tuż nad ziemią dzieli się najczęściej na trzy gałęzie, z których każda również stara się rozwidlić, tworząc gęstą koronę. Roślina kwitnie przez cały rok, ale szczyt aktywności przypada na suchą porę roku, aby deszcze nie przeszkadzały chrząszczom, mrówkom i pszczołom w zapylaniu kwiatów znajdujących się bezpośrednio na pniach i gałęziach.

Masowe zbiory odbywają się od lutego do kwietnia. W tym czasie wielu mieszkańców jest zaangażowanych w tę branżę.

Jak wygląda

Z botanicznego punktu widzenia owoc kupuacu jest jagodą ważącą od 1 do 4 kg. Z wyglądu przypomina mocno wydłużony kokos o owalnym kształcie i czerwono-brązowym kolorze. Przypomina trochę swojego bliskiego krewnego – kakao.

Prawdziwy smak mają tylko owoce, które spadły z drzewa – zerwane nie zdobędą niezbędnego smaku i aromatu, który czyni ten owoc tak drogim. Kupuacu nie można przechowywać, dlatego trzeba go zjeść od razu albo zamrozić. Długość owocu jest dwukrotnie większa niż szerokość i osiąga 25-30 cm. Pod twardą skorupą kryje się białawy miąższ, który wydziela aromat cytrusów i czekolady. Otacza on nasiona, które znajdują się w 5 gniazdach.

W sklepach krajów północnych można spotkać w sprzedaży tylko mrożony owoc, ponieważ nie przechowuje się w świeżej postaci.

Gdzie rośnie

Drzewo cupuaçu należy do roślin endemicznych. W stanie dzikim nie występuje nigdzie poza Brazylią. Obecnie zostało introdukowane do Wenezueli, Kolumbii, Ekwadoru, Peru, Kostaryki i Meksyku. Mimo to Brazylia zajmuje czołowe miejsce pod względem przemysłowej uprawy tego owocu.

W kraju wykorzystuje się nie tylko owoce. Z kory drzewa produkuje się oryginalne meble, a pień rośliny uważany jest za materiał budowlany.

Dla udanego wzrostu i owocowania Teobromy wielkokwiatowej wymagana jest wysoka wilgotność (77-88%), średnia temperatura powietrza 25 stopni i żyzna gleba. Susza i bezpośrednie promienie słoneczne mają szkodliwy wpływ na roślinę.

Jakie właściwości ma owoc kupuacu?

Rdzenna ludność Amazonii nazywa cupuaçu pokarmem bogów. Rzeczywiście, niewiele roślin może poszczycić się takim bogactwem korzystnych właściwości w połączeniu z przyjemnym smakiem. Owoc pomaga:

1. W przypadku zaburzeń metabolizmu. Normalizuje pracę całego organizmu.
2. W chorobach przewodu pokarmowego.
3. Normalizuje pracę jelit.
4. Usuwa z organizmu toksyny, zmniejszając tym samym reakcję alergiczną na produkty spożywcze.
5. Wspomaga podniesienie odporności.
6. Działa jako naturalny środek przeciwbólowy.
7. Zmniejsza produkcję szkodliwego cholesterolu.
8. Korzystnie wpływa na pracę układu sercowo-naczyniowego.
9. Chroni komórki przed przedwczesnym starzeniem, poprawia pamięć.
10. Pełni funkcje naturalnego antydepresantu.
11. Korzystnie oddziałuje na komórki naskórka, pomagając zachować elastyczność skóry.
12. Pomaga doprowadzić wagę do normy przy nadmiernej masie ciała.

W owocach zawarte są kofeina, olej cupuaçu, witaminy z grupy B, E, C, A, magnez, potas, wapń i sód. Natomiast z mikroelementów tylko żelazo. Dzięki bogatemu składowi owoce drzewa Teobromy wielkokwiatowej są szeroko stosowane w medycynie ludowej i kosmetologii.

Jakie może przynieść szkody

1. Przy podwyższonym ciśnieniu tętniczym spożywanie cupuaçu jest możliwe tylko w niewielkich ilościach, ponieważ, oprócz kofeiny, zawiera także inne substancje pobudzające. To wszystko może negatywnie odbić się na zdrowiu osób skłonnych do nadciśnienia.
2. Nie powinny go również jeść osoby z predyspozycjami do udaru lub zawału.
3. Diabetycy również nie powinni spożywać cupuaçu ze względu na wysoki indeks glikemiczny i dużą ilość węglowodanów zawartych w owocu.
4. Osoby cierpiące na alergię na produkty kakaowe również poczują się źle po spożyciu tej tropikalnej rośliny.
5. Nie zaleca się spożywania dużej ilości egzotycznego owocu, jeśli organizm nie jest przyzwyczajony do takiego pokarmu. Należy zacząć od małych porcji. Dzieciom przybyłym z innych regionów nie zaleca się podawania cupuaçu przed ukończeniem 3. roku życia. Po tym wieku wprowadza się go do diety ostrożnie, w małych dawkach.

Jak prawidłowo jeść kupuacu?

Skórka owocu jest dość twarda, o grubości nieco mniejszej niż centymetr. Aby ją rozłupać, trzeba włożyć sporo wysiłku. Zazwyczaj używa się noża, którym zadaje się kilka uderzeń wzdłuż jednej linii.

Pod skórką kryje się aromatyczny miąższ białego lub kremowego koloru. To właśnie on jest spożywany na świeżo. Wyciska się z niego sok, który uważany jest za szczególny przysmak.

Nasiona, które zajmują w owocu prawie jedną trzecią, nie są spożywane na surowo ze względu na gorzki smak. Są one przetwarzane w celu uzyskania oleju. Dlatego owoc przycina się ze wszystkich stron, pozostawiając nienaruszony środek z pestkami.

Smak owocu każdy opisuje inaczej, ale nuta owocowa jest w nim zawsze obecna.

Co można przygotować z kupuacu?

Miąższ owoców, pokrojony w drobną kostkę, dodaje się do lodów. Sok dodaje się do likierów, smoothie, koktajli, sosów, marynat. Z owoców robi się dżemy, gotuje konfitury, dodaje do wypieków i cukierków. Pestki, oprócz oleju, są używane do produkcji białej czekolady. Owoc trafia do produkcji dodatków spożywczych i środków leczniczych.

W warunkach domowych można z niego przygotować:

Smoothie z brzoskwinią

Składniki:

• 100 gramów cupuacu.
• 100 gramów brzoskwini.

Owoce kroi się w drobną kostkę i umieszcza w blenderze. Do szklanki, przed podaniem, dodaje się wiórki kokosowe.

Koktajl z bananem

Składniki:

• 1 szklanka rozdrobnionego miąższu cupuacu.
• 2 średnie dojrzałe banany.
• 300 ml mleka migdałowego.

Banany obrać i pokroić na kawałki. Wszystkie składniki zmiksować blenderem. Przed podaniem posypać wanilią.

Sernik z kupuacu

Składniki:

• 1 szklanka cukru.
• 1 puszka mleka skondensowanego.
• 4 jajka.
• 1 szklanka rozdrobnionego miąższu cupuacu.
• 1 szklanka wody.
• 1 łyżka stołowa skrobi kukurydzianej.

1. Najpierw należy ugotować karmel. W tym celu pół szklanki cukru rozcieńczamy 4 łyżkami stołowymi wody i stawiamy na małym ogniu. Gotujemy, mieszając, aż do uzyskania odpowiedniej konsystencji. Można sprawdzić, kapnąć kroplę syropu na kawałek lodu lub do szklanki z zimną wodą. Kropla powinna zamienić się w twardą kulkę, która pęknie przy uderzeniu. Gotowy karmel przelewamy do formy do pieczenia.
2. Pozostałe składniki mieszamy blenderem. Otrzymaną masę należy wylać na karmel.
3. Piekarnik nagrzewamy do 170 stopni, umieszczamy w nim naczynie wypełnione wodą, które będzie pełnić rolę kąpieli wodnej, aby karmel się nie przypalił. Na wierzchu stawiamy formę z przygotowanym ciastem. Po 45 minutach ciasto jest upieczone. Gotowość sprawdzamy wykałaczką.

Sernik podaje się karmelem do góry.

Białe masło jest używane do produkcji czekolady. Ten produkt nie brudzi rąk, ponieważ ma wyższy poziom temperatury topnienia w porównaniu z masłem kakaowym, z którego w większości produkuje się czekoladę. Nazywa się je cupulate.

Zastosowanie w medycynie ludowej

Miejscowi mieszkańcy szeroko stosują cupuacu w leczeniu różnych schorzeń:

1. Żucie pestek łagodzi bóle żołądka.
2. Uważa się, że sok tych owoców, pijany na czczo, może wyleczyć niepłodność, zarówno męską, jak i żeńską.
3. Spożywanie miąższu owoców podczas porodu łagodzi ból i pomaga dziecku szybciej przyjść na świat.
4. Osobie osłabionej po chorobie lub urazie podawano do picia sok z cupuacu, aby siły szybciej do niej wróciły.
5. Tradycyjni uzdrowiciele twierdzą, że papka z miąższu owocu, stosowana jako okład, może wyleczyć choroby skóry, w tym zapalenie skóry i egzemę.
6. Wojownicy tubylców przed bitwą pili sok z kupuacu, aby podnieść morale i stać się niestrudzonymi.
7. Uważa się, że jeśli człowiek będzie zjadał jeden owoc tygodniowo przez całe życie, będzie czujny i zdrowy aż do późnej starości.

Zastosowanie w kosmetologii

Współczesna kosmetologia dostrzegła w kupuacu źródło wielu korzystnych składników i szeroko go stosuje.

1. Ekstrakt z soku owoców dodaje się do produktów do pielęgnacji włosów i skóry twarzy. Dobrze nawilża i pomaga utrzymać równowagę wodną.
2. Olej pozyskiwany z nasion metodą tłoczenia na zimno jest używany w kremach, maściach, tonikach. Nie tylko opóźnia starzenie się komórek skóry, ale także czyni ją bardziej elastyczną, pomaga wygładzać drobne zmarszczki. Dodatkowym plusem jest to, że olej chroni również przed działaniem szkodliwych promieni UVA i UVB.
3. Szampony i odżywki z komponentami kupuacu pomagają w leczeniu zniszczonych i suchych włosów.

Kupując olej z tego owocu, można przygotować domowe kosmetyki pielęgnacyjne. Nie wolno go jednak stosować do spożycia. Zalecane normy dodawania oleju z kupuacu do kosmetyków:

• Krem do twarzy – 2–5% całkowitej masy.
• Balsam do ust – 10-20%.
• Krem do ciała – 2-10%.
• Maska do włosów – 2-5%.

Jak wyhodować kupuacu?

Wyhodowanie Teobromy wielkokwiatowej w warunkach domowych jest niezwykle trudne, zwłaszcza w północnych regionach. Stworzenie w mieszkaniu mikroklimatu podobnego do jej rodzimego, rzadko komu się udaje. Co więcej, życie w warunkach podwyższonej wilgotności jest uciążliwe dla człowieka. W szklarniach kupuacu czuje się doskonale i nawet owocuje, co potwierdza londyński Królewski Ogród Botaniczny, gdzie znajduje się kilka egzemplarzy tego drzewa. Niemniej jednak niektórzy potrafią to zrobić także w mieszkaniach.

Wybierając miejsce dla przyszłej rośliny, należy pamiętać, że nie lubi ona bezpośredniego światła słonecznego, przeciągów i zimna. Temperatura powietrza nie powinna spadać poniżej 22-25 stopni, gleby poniżej 20. Jednocześnie górna granica, nawet w słoneczny dzień, to 30 stopni Celsjusza. W przeciwnym razie drzewko może zachorować i zginąć. Dlatego najczęściej konieczne jest zastosowanie dodatkowego ogrzewania rośliny.

Wilgotność można utrzymywać przez spryskiwanie, które należy wykonywać co najmniej raz dziennie. Dobrym rozwiązaniem będzie użycie nawilżacza powietrza obok teobromy.

W warunkach domowych najłatwiej jest wyhodować kupuacu z nasiona lub sadzonki. Dla rośliny wybiera się żyzną, dobrze przepuszczalną glebę. Po posadzeniu nasion, doniczkę można przykryć folią, aby zwiększyć wilgotność i temperaturę. Kiełki pojawiają się po 15-20 dniach. Następnie roślinę przesadza się do większego pojemnika i umieszcza w stałym miejscu.

Należy pamiętać, że drzewko szybko zacznie rosnąć, jeśli warunki będą odpowiednie, a przesadzania nie lubi. Najczęściej sadzonki giną z powodu braku wilgoci w powietrzu i ziemi. Należy zwrócić na to szczególną uwagę.

W drugim lub trzecim roku Theobroma grandiflorum zaczyna kwitnąć. Aby otrzymać owoce, konieczne będzie sztuczne zapylenie.

Smak owoców wyhodowanych w klimacie odmiennym od naturalnego dla kupuasu będzie zauważalnie gorszy. Również ich właściwości lecznicze nie zachowają się w pełni. Jednak już sama niezwykła roślina z odległego kraju może sprawić radość.

Zdjęcie kupuasu